Een telefoontje van een ‘agent’, een appje van ‘je dochter’ met een nieuw nummer of een ‘bankmedewerker’ die even je pas komt ophalen. Steeds meer mensen krijgen te maken met oplichting. Maar waar kun je terecht als het misgaat? Raadslid Rick Mensink van Hart voor Medemblik stelde het college daarover schriftelijke vragen.
“Hoe heb ik hier nou in kunnen trappen?” Die vraag stellen veel slachtoffers zichzelf. Naast het geld dat weg is, blijven vaak schaamte en angst achter. En is de oplichter bij je binnen geweest, dan voelt je eigen huis ineens niet meer als een veilige plek.
Dat dit ook dicht bij huis gebeurt, bleek deze zomer. Eind juli hield de politie twee mannen aan die onder meer worden verdacht van een oplichting in Medemblik, waarbij zij zich voordeden als agent. Eind augustus kregen bewoners in Andijk een telefoontje van een zogenaamde agent: de politie zou waardevolle spullen komen ophalen. Zij vertrouwden het niet en belden zelf de politie, die drie verdachten aanhield.
“Die bewoners in Andijk deden precies het goede”, zegt Rick Mensink. “Maar zo loopt het lang niet altijd af. Oplichters zijn slim en spelen in op angst en vertrouwen. Wie er toch in trapt, hoeft zich niet te schamen, want de schuld ligt bij de oplichter. Slachtoffers verdienen begrip en goede hulp, geen verwijt.”
Wat slachtoffers nodig hebben
Aanleiding voor de vragen is onderzoek van masterstudent criminologie Sofia Robben, in opdracht van Bureau Regionale Veiligheidsstrategie Midden-Nederland. Zij onderzocht de ervaringen en behoeften van slachtoffers van online criminaliteit en de rol die gemeenten kunnen spelen bij de nazorg. Slachtoffers blijken vooral behoefte te hebben aan erkenning, steun en een duidelijke weg naar passende hulp. Juist die erkenning ontbreekt nog weleens: veel slachtoffers krijgen verwijtende reacties, soms zelfs van professionals. Gemeenten hoeven volgens het onderzoek niet alle hulp zelf te bieden. Ze kunnen wel veel betekenen door signalen op te pikken, de regie te nemen, medewerkers toe te rusten en slachtoffers de weg te wijzen naar de juiste hulp.
Wat Hart voor Medemblik wil weten
De fractie wil onder meer weten hoe groot het probleem in onze gemeente is, ook als het gaat om nepagenten, nepbankmedewerkers en andere babbeltrucs aan de deur. Hoe worden slachtoffers nu geholpen? Herkennen medewerkers van de gemeente, het sociaal domein en het ouderen- en jongerenwerk de signalen, en benaderen zij slachtoffers zonder verwijt? Welke afspraken zijn er over doorverwijzing naar de politie, Slachtofferhulp Nederland en de Fraudehelpdesk? En is er aandacht voor inwoners die zich na zo’n gebeurtenis niet meer veilig voelen in hun eigen huis? Via het college wil Hart voor Medemblik ook van de politie horen hoeveel zaken van cybercriminaliteit worden opgepakt en opgelost.
Tot slot vraagt de fractie het college om te onderzoeken of de huidige aanpak aansluit bij wat slachtoffers nodig hebben. Daarbij moet het college ook kijken of inwoners weten waar ze terechtkunnen. De vragen zijn op 2 september ingediend. Het college heeft dertig dagen om ze te beantwoorden.
“Voorkomen blijft belangrijk, maar daar mag het niet bij blijven”, zegt Mensink. “Inwoners moeten weten waar ze terechtkunnen als het toch misgaat. Slachtoffer worden is geen schande. Slachtoffers in de kou laten staan wél.”
Slachtoffer geworden? Hier kun je nu al terecht
Schaam je niet en blijf er niet alleen mee zitten. Ook een poging tot oplichting is het melden waard.
- Heeft een zogenaamde agent gezegd dat er iemand langskomt, staat er iemand aan de deur of is de oplichter net weg? Bel direct 112.
- Bankpas meegegeven of geld overgemaakt? Bel meteen je bank.
- Aangifte doen? Bel de politie via 0900-8844 of kijk op politie.nl.
- Advies over fraude en wat je nu kunt doen? Bel de Fraudehelpdesk via 088-786 73 72 of kijk op fraudehelpdesk.nl.
- Behoefte aan een luisterend oor of praktische hulp? Slachtofferhulp Nederland helpt gratis via 0900-0101 of slachtofferhulp.nl.
